Amerykańska awangarda. Marie Menken, Stan Brakhage, Jonas Mekas – przypadki autobiograficzne

24.10.2023 (wtorek)

Prowadzący zajęcia: dr Marcin Borchardt

Filmy zaprezentowane w bloku:

“Glimpse of the Garden”, reż. Marie Menken, 1957, 4’

„Glimpse of the Garden” („Mgnienie ogrodu”, 1957) prezentuje spacer po ogrodzie malarza i botanika Dwighta Ripleya. Zwyczajny krajobraz stopniowo zastępują mniej oczywiste kształty, z którymi kontrastuje głośny śpiew ptaków. „Zbliżenia uzyskane przez oko kamery odkrywają niespotykane i niezrozumiałe formy organiczne – wilgotne, pokryte włoskami, o obłych lub pajęczynowatych kształtach, perforowanych powierzchniach czy galaretowatej, gąbczastej konsystencji. Kamera z ręki wskazuje na uczestnictwo Menken w tym doświadczeniu eksplorowania najbliższego otoczenia”.
Marie Menken jest określana mianem matki autobiografizmu filmowego. Czołowi twórcy awangardowi Jonas Mekas i Stan Brakhage wskazali tę reżyserkę jako mentorkę.

Źródło cytowania: M. Podsiadło, „Amerykańska awangarda. Marie Menken, Stan Brakhage, Jonas Mekas – trzy przypadki autobiograficzne”, w: „Historie filmu awangardowego”, pod red. Ł. Ronduda, G. Sitek, Fundacja Okonakino, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Korporacja Ha!art, Warszawa-Kraków 2020, s. 110.

“Notebook”, reż. Marie Menken, 1962-1963, 10’

„Notebook” („Notatnik”, 1961) Marie Menken, określanej mianem matki autobiografizmu filmowej, „bardziej koncentruje się na manipulacjach i ingerencjach artystki w świat przedstawiony oraz eksperymentach ze światłem, mniej zaś na eksploracji świata wewnętrznego. Niemniej jednak tytuł zakreśla autobiograficzną ramę interpretacyjną, wskazując tym samym, że wspomniane eksperymenty wiążą się z bliską, codzienną aktywnością autorki”.

Źródło cytowania: M. Podsiadło, „Amerykańska awangarda. Marie Menken, Stan Brakhage, Jonas Mekas – trzy przypadki autobiograficzne”, w: „Historie filmu awangardowego”, pod red. Ł. Ronduda, G. Sitek, Fundacja Okonakino, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Korporacja Ha!art, Warszawa-Kraków 2020, s. 111.

“Go! Go! Go!”, reż. Marie Menken, 1962-1964, 11’30

„W filmie »Go!, Go!, Go!« Menken bierze udział w procesie kreowania miejsca autobiograficznego twórców undergroundowych. Nowy Jork to miasto tętniące życiem, a przy tym kolebka artystów. W jednej ze scen Willard Maas, poeta i filmowiec, a prywatnie partner artystki, oddaje się trudowi pracy twórczej, co Menken przedstawia z właściwą sobie ironią”.

Źródło cytowania: M. Podsiadło, „Amerykańska awangarda. Marie Menken, Stan Brakhage, Jonas Mekas – trzy przypadki autobiograficzne”, w: „Historie filmu awangardowego”, pod red. Ł. Ronduda, G. Sitek, Fundacja Okonakino, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Korporacja Ha!art, Warszawa-Kraków 2020, s. 113.

“Ścinki z życia szczęśliwego człowieka” („Out-Takes from the Life of Happy Man”), reż. Jonas Mekas, 2012, 68’

W filmie wykorzystane zostały obrazy, które nie trafiły do sfilmowanych pamiętników, które Jonas Mekas stworzył w latach 1960-2000, oraz jego komentarz nagrany podczas montowania materiału. Na ekranie widzimy kadry ukazujące rodzinę, przyjaciół, miasto, podróże, zmieniające się pory roku. To rodzaj autobiograficznego, pamiętnikowego poematu, celebracji szczęścia i życia. W komentarzu zarówno powtarzają się przemyślenia dotyczące natury pamięci jak i wiary w ocalającą moc taśmy filmowej.
„Moje obrazy są moimi wspomnieniami. Nie, nie, nie, to nie wspomnienia! Wszystko, co widzicie, jest realne. Każdy obraz, każdy szczegół - wszystko jest realne. Wszystko jest realne i... to nie wspomnienie. To nie ma już nic wspólnego z moimi wspomnieniami. Wspomnienia odeszły, ale obrazy są tu” – słyszymy w „Ścinkach z życia szczęśliwego człowieka”.

Z filmu na film artysta “poszukiwał tych właśnie »chwil«, »momentów«, w których odsłania się transcendentny porządek, i możliwości ich uchwycenia. Mekas uwalnia obrazy, staje się coraz mniej selektywny, przyznaje się do swojej bezsilności wobec rozumienia świata i ludzi. Odstępuje od trudu opowiadania o sobie i porządkowania przeszłości na rzecz kontemplacji” – pisze o wcześniejszym filmie Jonasa Mekasa „I Was Moving Ahead Occasionally I Saw Brief Glimpses of Beauty” („Kiedy szedłem przed siebie, widziałem krótkie mgnienia piękna”, 2000) Magdalena Podsiadło.

Źródło cytowania: M. Podsiadło, „Amerykańska awangarda. Marie Menken, Stan Brakhage, Jonas Mekas – trzy przypadki autobiograficzne”, w: „Historie filmu awangardowego”, pod red. Ł. Ronduda, G. Sitek, Fundacja Okonakino, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Korporacja Ha!art, Warszawa-Kraków 2020, s. 120

“Aleph”, Wallace Berman, 1965-1966, 8’

„Aleph” to jedyny film Wallace’a Bermana. Zwany przez Brakhage'a „jedynym prawdziwym wyobrażeniem o latach sześćdziesiątych”, „Aleph” oddaje sprzeczności epoki - jej optymizm, poczucie wyobcowania i intensywności. Film pulsuje energią. W „Aleph” fotosy ożywają i wydają się tańczyć do rytmu staccato.

Na podstawie opisu „DVD Treasures IV: American Avant-Garde Film, 1947-1986”

*******

Bezpieczne zakupy w Bilety24. W przypadku odwołania wydarzenia, gwarantujemy automatyczny zwrot środków potwierdzony komunikatem wysyłanym na adres e-mail, podany podczas zakupu.