Program
Domenico Scarlatti Sonata g-moll K. 426
Maurice Ravel Gaspard de la nuit: Ondine, Le gibet, Scarbo
Karol Szymanowski Mazurki op. 50 nr 1, 2
Fryderyk Chopin Scherzo cis-moll op. 39
Fryderyk Chopin Polonez As-dur op. 53
Antonín Dvořák Taniec Słowiański op. 72 nr 2
Camille Saint-Saëns Danse Macabre op. 40
Franz Schubert Fantazja f-moll D. 940
Hanna Kulenty Van…
Astor Piazzolla Libertango

Wykonawcy
Maciej Jonczyk fortepian
Patryk Pająk, Tomasz Widłak duet fortepianowy
Anna Boczar prowadzenie koncertu

***
Koncert z cyklu Karkonoskich Wieczorów Kameralnych odbywa się tym razem w ramach nagrody Filharmonii Dolnośląskiej dla laureatów 5. Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego i Kameralnego im. prof. Janiny Romańskiej-Werner w Krakowie. Zaprezentowany zostanie przekrojowy program obrazujący szerokie spektrum muzyki fortepianowej pod względem epok, estetyk, form oraz funkcji fortepianu.
Wieczór otworzy Maciej Jonczyk trzema częściami Gaspard de la nuit Maurice’a Ravela. Ondine i Le gibet ukazują skrajne oblicza impresjonistycznej estetyki kompozytora. Ondine przedstawia wodną nimfę uwodzącą człowieka swoją pieśnią, co Ravel oddaje poprzez płynną rytmikę i wyrafinowaną kolorystykę brzmieniową. Motywy pojawiają się i zanikają niczym fale, tworząc wrażenie ciągłego ruchu i niestabilności.
Le gibet z kolei stanowi skrajne przeciwieństwo pod względem ekspresji. Utwór przedstawia obraz wisielca kołyszącego się na szubienicy o zachodzie słońca. Statyczny i mroczny pejzaż dźwiękowy opiera się na skrajnej repetytywności i oszczędnym materiale muzycznym. Le gibet wymaga od pianisty ogromnej koncentracji, ponieważ najmniejsza zmiana artykulacji ma znaczenie ekspresyjne.
Trzecia część cyklu Scarbo to kulminacja Gaspard de la nuit pod względem ekspresji i trudności technicznej. Kompozycja przedstawia demoniczną postać nocnego karła, który szydzi z obserwatora i doprowadza go do obłędu. Ravel oddaje tę wizję poprzez skrajne kontrasty dynamiczne i gwałtowne zmiany faktury. Dla pianisty jest to próba wirtuozowskiej sprawności i zdolności budowania napięcia dorównującego atmosferze koszmaru.
Mazurki op. 50 to utwory z późnego okresu twórczości Karola Szymanowskiego, reprezentujące jego styl narodowy. Kompozycje inspirowane są muzyką ludową Podhala i przetwarzają jej charakterystyczne rytmy, a harmonia oparta jest na skalach modalnych. Mazurki nr 1 i 2 zachowują taneczny puls i mazurkową rytmikę, jednak daleko im do stylizacji salonowej. Utwory te łączą pierwotną energię tańca z wysublimowaną techniką kompozytorską i wymagają od pianisty sprawności technicznej, wyczucia rytmu, koloru i charakteru ludowej ekspresji.
Scherzo cis-moll op. 39 jest jednym z najbardziej dramatycznych dzieł fortepianowych Chopina. Formalnie utwór opiera się na rozszerzonej formie trzyczęściowej, której skrajne części cechują się ostrymi kontrastami dynamicznymi, a środkowe trio kontrastuje lirycznością i śpiewną melodią, interpretowaną jako moment refleksji i wewnętrznego wyciszenia. Z kolei Polonez As-dur op. 53 oparty jest na rytmie poloneza, ale jego skala wykracza poza taneczny pierwowzór. Utwór łączy popisową charakterystykę wirtuozerii z ideą narodową.
Patryk Pająk i Tomasz Widłak w duecie fortepianowym zainaugurują drugą połowę koncertu Tańcem słowiańskim op. 72 nr 2 Dvořáka, inspirowanym folklorem słowiańskim i utrzymanym w pełni autonomicznej formie fortepianowej. Miniatura taneczna wyróżnia się melancholijnym charakterem, ze względu na wolne tempo i tonację molową. Pod względem wykonawczym utwór wymaga elastyczności rytmicznej, a nie czystej wirtuozerii. Istotny jest naturalny oddech frazy oraz umiejętność połączenia taneczności z liryczną narracją.
Danse macabre op. 40 jest z kolei sugestywnym przykładem muzyki programowej epoki romantyzmu. Utwór opiera się na legendzie o Śmierci, która o północy wzywa zmarłych do tańca. Już w introdukcji pojawia się charakterystyczny motyw zegara wybijającego północ, a następnie temat „tańca”, oparty na ostrych rytmach i chromatyce. Harmonia jest bogata w dysonanse, słyszalny jest także tryton, a rytm walca zostaje zdeformowany i przyspieszony. W wersji fortepianowej utwór zachowuje orkiestrowy rozmach i wymaga od pianisty dużej sprawności technicznej.
Fantazja f-moll, D. 940 to natomiast kompozycja uznawana za absolutny szczyt repertuaru duetowego. Schubert mistrzowsko przywołuje wcześniejsze tematy, nadając Fantazji cykliczną jedność. Dialog czterech rąk jest rozmową dwóch równorzędnych głosów, często dramatycznie skonfliktowanych. To właśnie ta relacyjność sprawia, że Fantazja bywa interpretowana jako metafora samotności i pragnienia bliskości.
Utwór Van… jest przykładem charakterystycznego dla Hanny Kulenty języka muzycznego, opartego na idei „europejskiego transu”. Kompozycja ma formę procesualną, nie rozwija się poprzez klasyczne kontrasty tematyczne, a poprzez stopniowe zagęszczanie faktury i intensyfikację rytmu. Materiał muzyczny podlega ciągłym przesunięciom i nawarstwieniom, a brzmienie utworu jest gęste, wręcz hipnotyczne. Van… nie opowiada konkretnej historii, lecz wpływa na odbiorcę poprzez fizyczne i psychologiczne oddziaływanie dźwięku.
Wieczór zamknie Libertango, symbol nowego podejścia do tanga i poszukiwania języka muzycznego, określanego mianem nuevo tango. Piazzolla opiera utwór na repetytywnej, niemal hipnotycznej formule i nawiązuje także do jazzu i muzyki klasycznej.
Zestawienie tak różnorodnych utworów pozwala spojrzeć na fortepian z wielu perspektyw, odsłaniając zmieniające się estetyki i sposoby myślenia o formie.

*******

Bezpieczne zakupy w Bilety24. W przypadku odwołania wydarzenia, gwarantujemy automatyczny zwrot środków potwierdzony komunikatem wysyłanym na adres e-mail, podany podczas zakupu.